Dieta wysokowęglowodanowa, czyli high carb. Poznaj zasady i efekty diety bogatej w węglowodany!

Dieta wysokowęglowodanowa, czyli high carb. Poznaj zasady i efekty diety bogatej w węglowodany!

Dieta wysokowęglowodanowa - jakie są zasady diety high carb?

W dzisiejszych czasach trendy i moda dotyczą nie tylko garderoby czy mieszkania, ale także tego co znajduje się na naszym talerzu. Każdego roku redakcja portalu U. S. News, we współpracy z dietetykami, przygotowuje ranking diet, które zdaniem ekspertów są nie tylko najzdrowsze i najmodniejsze, ale także stosunkowo łatwe do przestrzegania, a ponadto smaczne. Czy na tej liście znajduje się dieta wysokowęglowodanowa? Jakie są zasady tej diety i efekty jej stosowania?

Główne zasady diety wysokowęglowodanowej

Dieta wysokowęglowodanowa jest co prawda skomponowana ze wszystkich podstawowych makroskładników, czyli węglowodanów, tłuszczów i białek, ale tych pierwszych posiada najwięcej. W zwyczajowej diecie rekomendowana podaż węglowodanów zależy od wieku, ale standardowo określa się, że udział sacharydów powinien wynosić od 40 do 65%. W przypadku diety wysokowęglowodanowej ilość węglowodanów w jadłospisie musi wynosić powyżej 65 – 70%.

Zasady diety wysokowęglowodanowej

Jednakże jak możemy się spodziewać, dieta diecie nierówna. Tak zwana dieta high carb nie jest częstym i popularnym modelem żywienia. Stąd brakuje też dokładnych wytycznych, jak taka dieta powinna wyglądać. To, co warto podkreślić i jest zgodne z zasadami zdrowego żywienia, to fakt, że dieta wysokowęglowodanowa, aby korzystnie wpływa na zdrowie powinna:

  • bazować na świeżych i sezonowych produktach – warzywach, produktach zbożowych czy owocach – wspomniane produkty węglowodanowe powinny być podawane w formie o niskim poziomie przetworzenia np. warzywa gotowane al dente czy pieczywo w formie pełnoziarnistej (o ile nie ma innych przeciwwskazań),
  • uwzględniać spożycie błonnika zgodnie z zapotrzebowaniem – produkty węglowodanowe, zwłaszcza te świeże i nieprzetworzone, charakteryzują się wysoką zawartością błonnika; jego nadmiar może negatywnie wpłynąć na pracę przewodu pokarmowego i zwiększyć ryzyko niedoborów,
  • być stosowana przez określony czas – dieta wysokowęglowodanowa zakłada ograniczenie spożycia tłuszczów i białek; taka modyfikacja żywienia nie powinna być stosowana na co dzień i bez uzasadnienia, gdyż zwiększa to ryzyko niedoborów żywieniowych i może się przyczynić do negatywnych konsekwencji żywieniowych,
  • być opracowana przez specjalistów – zgodnie z tym, co wspomniano wyżej, chcąc włączyć dietę wysokowęglowodanową np. z powodu wysokiego poziomu aktywności fizycznej, warto skonsultować się z dietetykiem, który pomoże nam prawidłowo ułożyć dietę bogatą w węglowodany; po konsultacji ze specjalistą może okaże się, że modyfikacja całej diety nie jest konieczna i do realizacji wyznaczonych celów np. podniesienia poziomu wytrzymałości, wystarczy spożyć posiłek węglowodanowy?

Dieta wysokowęglowodanowa: dla kogo będzie odpowiednia?

Wysokie spożycie węglowodanów na pierwszy rzut oka może wydawać się niezbyt korzystne. W końcu wiemy przecież, że nadmiar tego typu produktów (np. jasnego pieczywa, słodyczy, makaron), dodanie dużych ilości substancji słodzących (np. cukru), a także spożywanie żywności przetworzonej o wysokiej zawartości węglowodanów prostych sprzyja otyłości i innym chorobom metabolicznym.

Warto jednak przyjrzeć się temu zagadnieniu bliżej. W przypadku wybranych grup osób, np. sportowców uprawiających sporty wytrzymałościowe, posiłek węglowodanowy spożyty przed startem w zawodach czy spożywany podczas długotrwałego wysiłku, znacznie podnosi wydolność zawodników. Stąd dieta bogata w węglowodany, na wybranych etapach treningowych, może być korzystna dla sportowców.

Co więcej, dieta węglowodanowa to czasami także konieczność w przypadku wybranych osób z chorobami przewlekłymi, np. z chorobą Parkinsona, w której spożycie białka przez większą część dnia jest znacznie ograniczone z uwagi na stosowaną farmakoterapię. Dieta bogata w węglowodany jest także stosowana przez osoby mające choroby genetyczne związane z zaburzeniem metabolizmu białek czy tłuszczów.

Jakie produkty wysokowęglowodanowe wybierać?

Jakie produkty wysokowęglowodanowe wybierać?

Produkty z dużą ilością węglowodanów to przede wszystkim:

  • produkty zbożowe – kasze, ziemniaki, makarony, pieczywo, płatki,
    warzywa – przede wszystkim nasiona roślin strączkowych, ale także kukurydza, buraki czy marchew (zwłaszcza gotowana),
  • owoce – większość zawiera dużo węglowodanów, szczególnie dużo zawiera mango, ananas czy winogrona.

Dużo sacharydów zawierają także produkty takie jak cukier, miód czy syropy np. syrop z agawy, jednakże biorąc pod uwagę aspekt zdrowotny diety, węglowodany węglowodanom nierówne! Optymalnie będzie, jeśli ich źródłem będą przede wszystkim produkty naturalnie zasobne w węglowodany, niepoddawane wysokiemu stopniu przetworzenia, dostarczające także witamin czy składników mineralnych np. zboża, warzywa i owoce.

Czy przy diecie high carb można pozwolić sobie na słodycze?

Słodycze będące często istotnym źródłem cukru, a więc także węglowodanów (prostych) potencjalnie mogą się wpisywać w koncepcję diety wysokowęglowodanowej. Warto jednak pamiętać, że słodkie przekąski są również często zasobne w tłuszcz np. palmowy, kakaowy czy koksowy. Z tego względu należy czytać etykiety produktów spożywczych. Najlepiej będzie, jeśli słodycze będziemy spożywać okazjonalnie. Ich ilość warto skonsultować indywidualnie z dietetykiem. Co więcej, należy wybierać produkty o możliwie krótkim składzie, bazujące na naturalnych produktach spożywczych.

Polecamy do czytania: Czy cukry proste mogą być elementem zbilansowanej diety?

Dieta high carb: jakich produktów unikać?

W przypadku diety wysokowęglowodanowej tzw. high carb właściwie nie ma produktów zabronionych, a znacznie bardziej istotna jest ogólna kompozycja diety i ilość różnych produktów. Gdy naszym celem jest wysokie spożycie węglowodanów, to niezalecane jest spożywanie dużych ilości produktów zawierających znaczne ilości białka (np. mięso, ryby, jaja) czy tłuszczów (oleje, orzechy, nasiona, awokado). Jednocześnie warto pamiętać, że produkty będące źródłem białek czy tłuszczów są niezbędne w codziennej diecie, dlatego nie należy z nich całkowicie rezygnować.

Efekty diety węglowodanowej

Dieta wysokowęglowodanowa, w zależności od wyznaczonego celu, może pomóc nam osiągnąć określony stan zdrowia czy poziom wydolności. Najczęściej dieta bogata w węglowodany jest krótkotrwale stosowana podczas przygotowywania się do zawodów w sportach wytrzymałościowych. Wtedy produkty z dużą ilością węglowodanów w połączeniu z intensywnym treningiem są pomocne w zwiększaniu poziomu glikogenu mięśniowego, który pozwala na większą wytrzymałość.

Efekty diety węglowodanowej

Dieta wysokowęglowodanowa: przykładowy jadłospis

Śniadanie

  • owsianka na mleku z bananem, miodem i nasionami chia

Obiad

  • wegetariańskie naleśniki z mąki pełnoziarnistej z nadzieniem meksykańskim (kukurydza, fasola, tempeh)

Kolacja

  • kanapki z twarożkiem, rzodkiewką i sałatą

Przekąska

  • zielony koktajl na soku pomarańczowym (pomarańcza, banan, jabłko, gruszka, szpinak, pietruszka natka)

Podsumowując, dieta wysokowęglowodanowa to model żywienia, który nie jest przeznaczony do długotrwałego stosowania przez osoby zdrowe. Podobnie jak w poprzednich latach, tak i w tym roku dieta wysokowęglowodanowa nie trafiła do rankingu najlepszych diet, gdyż nie jest odpowiednia do stosowania przez dłuższy czas. Włączenie diety high carb powinno być zawsze uzasadnione i skonsultowane ze specjalistą, optymalnie z doświadczonym dietetykiem np. sportowym bądź klinicznym.

Warto także pamiętać, że stosując jakąkolwiek dietę eliminacyjną, w tym dietę wysokowęglowodanową, należy bazować na możliwe zróżnicowanych produktach, a ponadto w konsultacji z ekspertem dopasować odpowiednią suplementację składników niedoborowych.

Kampania Słodka Równowaga

Spodobał Ci się ten artykuł? Dzięki naszej kampanii “Słodka Równowaga” dowiesz się, jak ważny jest cukier w diecie i dlaczego nie należy z niego rezygnować, układając jadłospis na cały dzień. Zapraszamy do zapoznania się z innymi artykułami oraz stroną: https://uczymyjakslodzic.pl/o-kampanii/.

Jak wykorzystać cukier w ogrodzie? Nietypowe zastosowania cukru, które warto poznać!

Jak wykorzystać cukier w ogrodzie? Nietypowe zastosowania cukru, które warto poznać!

Cukier w ogrodzie - do czego się przydaje?

Cukier to częsty składnik produktów spożywczych, zwłaszcza żywności przetworzonej. Obecnie dużo mówimy na temat jego roli w codziennej diecie. Co ciekawe, zastosowanie cukru spożywczego może być jeszcze szersze! Mianowicie, cukier może nam pomóc także w ogrodnictwie. Zastanawiasz się, na co pomaga cukier w ogrodzie? Poznaj nietypowe zastosowania cukru!

Dlaczego sypiemy cukier w ogrodzie?

Cukier spożywczy najczęściej wykorzystujemy w kuchni. Sporo mówi się o jego wpływie na zdrowie i roli jaką odgrywa w codziennym żywieniu. Jak się jednak okazuje, składnik ten możemy wykorzystać również w ogrodzie! Odpowiednio wykorzystany, pozwala pozbyć się różnych szkodników np. nicieni (robaki obłe) i drobnych organizmów takich jak stawonogi, czyli mrówki.

Cukier sprawdzi się w ogródku także dlatego, że wspiera rośliny. Cukier dodany do wody, która służy np. do podlewania, poprawia stan roślin. Będzie to szczególnie cenne w przypadku kwiatów ciętych, które nie mając dostępu do gleby, są pozbawione dostaw składników mineralnych obecnych w ziemi.

Cukier skutecznie przepędza szkodniki

O ile cukier obecny w artykułach spożywczych raczej przyciąga nas, ludzi, to nie wszystkie żywe organizmy go tolerują. Jak wskazują ogrodnicy, roztwory z cukrem mogą pomóc nam pozbyć się części szkodników. Dotyczy to organizmów z rodzaju robaki obłe (nicienie). Chcąc pozbyć się nicieni takich jak np. węgorek czy mątwik, możemy użyć cukru. Wspomniane zwierzęta są pasożytami. Niszczą nasze uprawy i mogą przenosić różne choroby.

Cukier do przepędzania szkodników

Aby pozbyć się nicieni z ziemi, należy zastosować cukier w ogrodzie. Można go rozsypać na wilgotnej i spulchnionej glebie lub uprawach. Dobrym rozwiązaniem będzie także przygotowanie roztworu wodnego z cukru. Można podlać nim rośliny. Obecność cukru w ogrodzie, a więc w glebie, zwiększa ilość pożytecznych bakterii, które żywią się cukrem. Te namnażając się, wpływają szkodliwie na nicienie i umożliwiają ich przepędzenie.

Pułapka na mrówki

Co ciekawe, cukier spożywczy może także pomóc nam poradzić sobie z nadmiarem mrówek w ogrodzie. Mianowicie, mrówki chętnie wędrują do miejsc, gdzie jest dużo cukru. Jeśli chcemy się pozbyć ich z domu lub ogrodu, należy skierować je w inne miejsce. Tutaj doskonale sprawdzi się cukier!

Aby pozbyć się mrówek należy zbudować pułapkę. W praktyce oznacza to, że przykładowo można przygotować wodny roztwór cukru i przelać go do pojemnika. Natomiast pojemnik należy odstawić w miejsce, w które chcemy “odesłać” mrówki. Powinien to być teren poza naszym ogrodem.

A jak cukier wpływa na rośliny?

Cukier dla roślin

Wszystkie organizmy żywe do codziennego wzrostu i rozwoju potrzebują energii. My, ludzie tę energię czerpiemy ze spożywanych produktów, np. roślin. Z kolei rośliny energię czerpią z reakcji fotosyntezy. W procesie fotosyntezy rośliny wykorzystując dwutlenek węgla, tworzą związki węglowodanowe np. skrobię. Co ciekawe to właśnie dodatek węglowodanów prostych np. cukru poprawia stan naszych roślin, może przedłużyć okres ich kwitnienia i wytrzymałość na niekorzystne warunki atmosferyczne.

Cukier do kwiatów ciętych

Cukier w ogrodnictwie wspiera naszą pracę także w kontekście kwiatów i krzewów. Mianowicie, jak wspomniano wyżej, cukier spożywczy dodany do wody, może posłużyć jak odżywka do roślin! Zwłaszcza dotyczy to kwiatów ciętych. Nierzadko od florysty możemy usłyszeć, że do wazonu warto dosypać trochę cukru… Jego dodatek przedłuży żywotność kwiatów.

Przepis na naturalną odżywkę dla roślin

Przygotowanie naturalnej odżywki na bazie cukru pomoże nam zadbać o nasze rośliny. Jest to rozwiązanie nie tylko proste i szybkie, ale także łatwo dostępne. W końcu każdy z nas ma w domu cukier!

Potrzebne składniki

  • woda – ok. 1 l,
  • cukier spożywczy – ok. 20 – 30 g (2 – 3 łyżki) lub glukoza w tabletkach – 2 – 3 szt.

Sposób przygotowania

  • Do garnka przelej wodę i podgrzewaj, aż do momentu zagotowania.
  • Do gotującej się wody dodaj cukier lub glukozę w tabletkach.
  • Całość mieszaj do momentu rozpuszczenia się cukru.
  • Powstały rozwór zdejmij z ognia, przelej do konewki i odstaw do całkowitego przestudzenia.
  • Gdy zawartość konewki będzie zimna, wykorzystaj ją do podlewania roślin – kwiatów, krzewów, a nawet warzyw uprawnych.

Cukier jako pokarm dla pszczół

Cukier dla pszczół

Warto wiedzieć, że cukier stanowi także ważne źródło energii dla pszczół! Jak przestrzega wielu ekologów, populacja tych owadów dramatycznie spada, ponieważ znacząco zwiększa ilość terenów zurbanizowanych, a ograniczone zostają przestrzenie z łąkami i kwiatami.

Także w tej sytuacji cukier może nam pomóc! Jeśli chcemy wesprzeć pszczoły, możemy odrobinę cukru rozpuścić w ciepłej wodzie. Po przestudzeniu powstały roztwór należy przelać do pojemniczka i wystawić na zewnątrz. Taki napój może stanowić wsparcie dla pszczół poszukujących kwiatów do zapylenia.

Inne nietypowe zastosowania cukru

Co ciekawe, cukier w ogródku to nie jedyne jego nietypowe zastosowanie. Mianowicie okazuje się, że cukier możemy wykorzystać także w zabiegach pielęgnacyjnych i kosmetycznych. O tym, jak cukier wpływa na skórę przeczytasz tutaj.

Z wykorzystaniem cukru możemy przyrządzić odżywcze maseczki, a także delikatnie oczyszczające peelingi. Polecamy nasz przepis na domowy peeling cukrowy.

Cukier dla urody

Co więcej, cukier może być także rozwiązaniem w depilacji. Pasta cukrowa wykorzystywana do pozbywania się włosków jest dobrym rozwiązaniem do skóry wrażliwej i alergicznej.

Wykorzystując cukier do zabiegów pielęgnacyjnych, pamiętaj aby pozostałości domowych kosmetyków cukrowych dokładnie zmyć z powierzchni skóry! Ich pozostawienie na dłuższy czas mogłoby negatywnie wpłynąć na florę bakteryjną obecną na powierzchni skóry.

Podsumowanie

Podsumowując, cukier to znacznie bardziej uniwersalna substancja, niż nam się wydaje! Możemy go wykorzystać nie tylko w kuchni. Cukier w ogrodzie to świetne rozwiązanie na nicienie, gdyż pozwala się pozbyć tych szkodników. Z drugiej strony, cukier w ogródku może stanowić doskonałe wsparcie roślin czy pszczół. A domowe zabiegi z wykorzystaniem cukru będą świetnym rozwiązaniem dla naszej urody!

Jak naturalnie podnieść poziom serotoniny? Hormon szczęścia a dieta i styl życia

Jak naturalnie podnieść poziom serotoniny? Hormon szczęścia a dieta i styl życia

Serotonina - jak podnieść jej poziom i czym grozi niedobór?

Serotonina to jedna z podstawowych substancji w organizmie człowieka odpowiedzialna za odczuwanie szczęścia. I o ile pod względem psychologicznym czy filozoficznym szczęście dla każdego z nas oznacza co innego, o tyle pod względem biologicznym jest stosunkowo proste do określenia.

Na odczuwanie szczęścia wpływają różne czynniki, w tym przede wszystkim właśnie poziom serotoniny. Im wyższy, tym więcej szczęścia odczuwamy. Na co dzień dążymy do szczęścia. Jak zatem naturalnie podnieść poziom serotoniny?

Co to jest serotonina?

Serotonina to związek chemiczny należący do grupy amin biogennych. W organizmie człowieka pełni rolę hormonu tkankowego i jest ważnym neuroprzekaźnikiem w centralnym układzie nerwowym.

Jak wskazują badania, różne czynniki wpływają na wzrost i obniżenie serotoniny. Zarówno prowadzony styl życia, stan zdrowia czy nawet wiek i płeć oddziałują na jej stężenie. Przykładowo ilość serotoniny jest najwyższa tuż po urodzeniu, stopniowo obniża się w okresie dojrzewania, a w okresie dorosłości ponownie wzrasta. Co ciekawe ilość serotoniny jest średnio o 20 – 30% niższa u mężczyzn, niż u kobiet.

Serotonina: za co odpowiada?

Serotonina bywa nazywana hormonem szczęścia, ale warto podkreślić, że jej rola w organizmie człowieka jest zdecydowanie większa. Jest odpowiedzialna za regulację nastroju, apetytu, a także snu. Serotonina wpływa również na:

  • popęd seksualny,
  • zdolność do nauki, zapamiętywania i umiejętności kognitywne.

Objawy niedoboru serotoniny

Objawy niedoboru serotoniny

Niewątpliwie niedobór serotoniny nie jest dobrym zjawiskiem. Jak pokazują badania, zbyt niski poziom tego hormonu wpływa na wzrost zachowań niepożądanych takich jak wzrost agresji, zwiększenie odczuwania zmęczenia czy zwiększenie odczuwania bólu. Zbyt niski poziom serotoniny przyczynia się również do zaburzeń depresyjnych, a nawet zwiększa ryzyko samobójstw.

Niedoboru serotoniny nie należy bagatelizować. Jeśli odczuwamy nieprzyjemne dolegliwości, które podejrzewamy, że mogą być związane z obniżeniem poziomu tego hormonu, powinniśmy się temu bliżej przyjrzeć. Jeszcze zanim zaczniemy zastanawiać się nad tym, co podnosi poziom serotoniny, należy skonsultować się z lekarzem pierwszego kontaktu, bądź psychologiem lub psychoterapeutą. Mając świadomość, co stanowi źródło obniżonego poziomu serotoniny, będziemy w stanie skutecznie zabrać się za jego odbudowę.

Jak podnieść poziom serotoniny?

Wiedząc, że wysoki poziom serotoniny pozytywnie wpływa na nastrój czy umiejętności poznawcze, warto zastanowić się, jak zwiększyć jej poziom. Czy istnieją naturalne sposoby na wzrost stężenia serotoniny w organizmie człowieka?

Regularne ćwiczenia fizyczne

Częsta i regularna aktywność fizyczna wpływa na poprawę naszego życia w wielu aspektach. Odpowiednio dopasowane ćwiczenia pozwalają na redukcję nadmiernej masy ciała, zmniejszają ryzyko cukrzycy czy chorób układu krążenia. Wiemy też, że uprawianie ulubionej formy ćwiczeń fizycznych zmniejsza ryzyko zgonu.

Podniesienie poziomu serotoniny poprzez ćwiczenia fizyczne

Warto jednak podkreślić, że aktywność fizyczna to także skuteczne narzędzie do walki z spadkiem nastroju i depresją. Jak pokazują badania, zarówno osoby regularnie uprawiające sport lepiej radzą sobie z trudnymi sytuacjami, jak i w przypadku obniżonego nastroju pomaga wprowadzenie odpowiedniej formy ćwiczeń.

Węglowodany w diecie

Warto wiedzieć, że zdecydowana większość serotoniny w organizmie człowieka jest produkowana w świetle przewodu pokarmowego, a dokładniej w błonie śluzowej jelit. Nie dziwi więc fakt, że często nasza dieta i spożywane posiłki są źródłem szczęścia.

Z punktu widzenia badań klinicznych często wyniki mogą być niejednoznaczne lub wskazują, że zdrowa dieta, składająca się z zalecanych produktów spożywczych takich jak warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe czy roślinne tłuszcze pozytywnie wpływa na zmniejszenie ryzyka depresji. Można by więc w dużym uproszczeniu powiedzieć, że “serotonina jest w jedzeniu”, a dokładniej tym zdrowym!

Węglowodany w diecie podnoszą poziom serotoniny

Co więcej, także węglowodany w diecie nie są obojętne. Mianowicie okazuje się, że po spożyciu posiłków będących źródłem cukrów bądź węglowodanów złożonych serotonina hamuje odczuwanie głodu. Zatem, jeśli po obiedzie zjemy również deser będący źródłem węglowodanów, np. cukru, czy kilka kostek czekolady, to zgodnie z omawianym mechanizmem, jeszcze skuteczniej zahamujemy odczuwanie głodu.

Polecamy do czytania: Jak cukier poprawia nastrój?

Ekspozycja na słońce i odpowiednia higiena snu

Warto wspomnieć, że serotonina produkowana jest także w wybranych strukturach mózgu, szyszynce czy komórkach skóry. Wydaje się, że w każdym z tych miejsc jej obecność nie jest przypadkowa. Przykładowo serotonina produkowana w szyszynce jest uwalniana wraz z melatoniną, która wpływa na regulację snu i czuwania. Zatem, jeśli chcemy zadbać o właściwy poziom szczęścia i serotoniny, warto przestrzegać higieny snu. A co oznacza odpowiednia higiena snu? Cenne będzie zasypianie o stałych porach, przesypianie około 8 godzin dziennie, a przed snem unikanie światła emitowanego przez urządzenia elektroniczne.

Słońce a hormon szczęścia

Co jeszcze podnosi poziom serotoniny? Niewątpliwie ekspozycja na słońce pozwala nam poczuć się lepiej. Z kolei brak promieni słonecznych w okresie jesienno – zimowym może przyczynić się do depresji sezonowej. Jak to możliwe? Okazuje się, że witamina D, syntetyzowana dzięki obecności na słońcu, odpowiada nie tylko za odpowiedni poziom serotoniny w komórkach mózgu, ale także ma możliwość zwiększać jej stężenie.

Pozytywne myślenie

Pozytywne myślenie sposobem na podniesienie poziomu serotoniny

Zastanawiając się, jak podnieść poziom serotoniny, warto także pamiętać o tym co najprostsze – pozytywne myślenie. Odpowiednie nastawienie nic nie kosztuje, a skutecznie pomoże nam dostrzec to, co w naszym życiu najpiękniejsze.

Podsumowując, serotonina, czyli hormon szczęścia, odpowiada za zdecydowanie więcej niż szczęście! W organizmie człowieka wpływa na takie aspekty życia, jak relacje międzyludzkie, odczuwany nastrój czy sen. Cenne jest wiedzieć jak zwiększyć poziom serotoniny. Zwłaszcza jeśli są to zdrowe, proste do wykonania czynności takie jak ulubione ćwiczenia fizyczne czy przestrzeganie odpowiedniej higieny snu. Warto pamiętać, że odbudowa serotoniny może być procesem długotrwałym. Jeśli jej poziom jest obniżony, należy skonsultować się ze specjalistą, a także wdrożyć zasady zdrowego stylu życia.

Dieta wątrobowa – co można jeść, a czego nie można? Przykładowy jadłospis

Dieta wątrobowa – co można jeść, a czego nie można? Przykładowy jadłospis

Dieta wątrobowa - zalecenia i zasady żywienia. Menu na cały dzień

Wątroba to jeden z największych i najważniejszych organów człowieka. U osoby dorosłej może osiągnąć masę nawet 1,5 kg! Warto wiedzieć, że to właśnie w wątrobie zachodzi neutralizacja toksyn czy wytwarzanie elementów morfotycznych krwi. Sprawne jej funkcjonowanie to podstawa zdrowia!

O stan wątroby warto zadbać zdrową i odpowiednio skomponowaną dietą. Dowiedz się, jak wygląda dieta wątrobowa!

Funkcje wątroby w organizmie człowieka

Można by powiedzieć, że wątroba, zaraz po mózgu, to drugie centrum dowodzenia naszego organizmu! Pełni ona wiele różnych funkcji, wśród których najważniejsze to:

  • synteza licznych substancji biologicznie czynnych takich jak czynniki krzepnięcia krwi, heparyna, białka osocza, cholesterol czy trójglicerydy,
  • metabolizm węglowodanów i regulacja poziomu glukozy we krwi,
  • rozkładanie zużytych erytrocytów,
  • magazynowanie wybranych składników odżywczych (żelaza, witamin A, D, K, B12 i C, glukozy),
  • rozkład i neutralizacja toksyn np. alkoholu czy leków.

Jaki jest cel diety wątrobowej?

Przede wszystkim warto wyjaśnić, że w literaturze fachowej nie funkcjonuje coś takiego jak “dieta wątrobowa”. Jest to określenie potoczne na jadłospis, który jest tak skomponowany, aby wpływać ochronnie na wątrobę. Właśnie taka dieta jest stosowana przy chorej wątrobie np. w przypadku wirusowego zapalenia wątroby czy marskości wątroby. Podstawowym celem diety przy chorej wątrobie jest ochrona narządu, a także dostarczenie odpowiedniej ilości składników odżywczych i uzupełnienie niedoborów, jeśli takowe występują.

Cel diety wątrobowej

Odpowiedni model żywienia w przypadku ostrych lub przewlekłych chorób wątroby jest bardzo ważny i stanowi wsparcie innych terapii. Pamiętajmy jednak, że zanim wdrożymy konkretną dietę, tym bardziej eliminacyjną, konieczne jest postawienie diagnozy i ustalenie sposobu leczenia choroby podstawowej.

Dieta wątrobowa: główne zasady

Żywienie osób z przewlekłymi chorobami wątroby powinno być zawsze indywidualnie dopasowane do pacjenta i zależy od obecnej wydolności narządu, występujących zaburzeń metabolicznych, chorób towarzyszących i stanu odżywienia.

Dieta na chorą wątrobę powinna uwzględniać odpowiednią podaż białka i energii. Jeśli nie występuje niedożywienie, a funkcjonowanie wątroby jest w okresie wyrównania, zaleca się podaż:

  • energii w ilości ok. 30 – 35 kcal na kilogram należnej masy ciała na dzień,
  • białka w ilości 1,0 – 1,3 g na kilogram należnej masy ciała na dzień (jeśli występuje przewlekły stan zapalny, zapotrzebowanie może wzrosnąć do 1,5 g na kilogram masy ciała),
  • węglowodanów w ilości 4,5 – 5,0 g na kilogram należnej masy ciała na dzień.

Przy przewlekłych chorobach wątroby może występować trudność z trawieniem tłuszczów. Jeśli ma ona miejsce, to należy ograniczać poziom spożycia tłuszczów do poziomu tolerowanego. Jeśli jednak tolerancja jest prawidłowa, nie należy ich ograniczać, a jedynie pamiętać o spożywaniu rekomendowanych tłuszczów roślinnych.

Ważne jest także zwrócenie uwagi na witaminy i składniki mineralne. Przy przewlekłych chorobach wątroby mogą wystąpić niedobory tych składników odżywczych. Jeśli zostaną one zdiagnozowane, specjalista – lekarz lub dietetyk – powinien włączyć odpowiednią dietę, bogatą w składniki deficytowe, a także suplementację.

Produkty zakazane przy diecie wątrobowej

Wśród podstawowych produktów zakazanych w diecie na chorą wątrobę należy wymienić alkohol, zarówno piwo, jak i produkty o wyższej zawartości alkoholu są zakazane. Jest to związane z hepatotoksycznym działaniem napojów alkoholowych.

Wśród produktów niezalecanych znajdują się także tłuszcze zwierzęce takie jak słonina, smalec czy łój wołowy. Ograniczeniu poddaje się także produkty ciężkostrawne, wzdymające i z dużą ilością błonnika. Dotyczy to na przykład warzyw kapustnych, cebuli, czosnku, grochu czy fasoli, pomimo tego, że są zdrowe.

Co można jeść na diecie wątrobowej? Tabela

Co można jeść na diecie wątrobowej? Tabela

Początkowo dieta wątrobowa może wydawać się nieco skomplikowana. Komponowanie właściwego jadłospisu z pewnością ułatwi tabela z listą produktów dozwolonych. Odpowiednie produkty znajdziesz poniżej. Pamiętaj także o indywidualnej konsultacji z dietetykiem doświadczonym w praktyce klinicznej!

Produkty zbożowe Chleb pszenny- jasny i czerstwy, bułki, biszkopty na
białkach, suchary, makaron pszenny, drobne kasze np. jaglana, ryż biały; później pieczywo typu graham, jeśli jest dobrze tolerowane i nie ma innych przeciwwskazań.
Dodatki do pieczywa Chudy twaróg, chuda szynka i polędwica, polędwica z
drobiu, mięso gotowane, jaja w małej ilości, dżemy bez
pestek, marmolada, miód.
Mięsa i ryby Chuda cielęcina, młoda wołowina, królik, indyk,
kurczak, dorsz, pstrąg strumieniowy, sola, mintaj,
płoć, halibut, inne potrawy gotowane, pulpety, potrawki.
Warzywa i owoce Marchew, dynia, kabaczek, pietruszka, ogórek bez pestek i skórki, seler, pomidory bez skórki, cytrusy, brzoskwinie, morele, banany, jabłka, porzeczki, wiśnie, truskawki.

Dieta wątrobowa: jakie słodycze wybrać? Czy można pozwolić sobie na słodkości?

Dieta na wątrobę w okresie wyrównania, czyli gdy choroba wątroby została już ustabilizowana, nie jest bardzo restrykcyjna. Jadłospis przypomina zasadami zdrową, prawidłowo zbilansowaną dietę. Jednakże nadal nierzadko podaż węglowodanów i spożycie słodyczy budzą wątpliwości. Na ile można sobie pozwolić?

Jak wskazują Eksperci, węglowodany nadal powinny być podstawowym źródłem energii i powinny dostarczać od 45 do 60% diety. Co ważne, w jadłospisie powinny przeważać węglowodany złożone, a więc w miarę dobrej tolerancji pełnoziarniste produkty zbożowe, nasiona roślin strączkowych, a także świeże warzywa i niektóre świeże owoce.

Warto pamiętać, że wątroba to narząd, który odpowiada za przemiany glukozy i w przypadku zaburzenia jej funkcjonowania może występować insulinooporność i zaburzenia tolerancji glukozy. Z tego względu w diecie na chorą wątrobę należy zwrócić uwagę na spożycie cukrów prostych. Ich ilość w diecie należy ograniczyć do 50 g na dzień.

Zatem, mając ochotę na słodką przekąskę, warto bazować na posiłkach na bazie świeżych owoców o niskiej zawartości cukrów takich jak: cytrusy, maliny, truskawki, porzeczki, jabłka czy wiśnie. Te warto połączyć z pełnoziarnistymi produktami zbożowymi, przygotowując np. domowe ciasteczka.

Polecamy do czytania: ABC racjonalnego odżywiania [Porady od dietetyka]

Dieta na wątrobę: przykładowy jadłospis

Dieta na wątrobę: przykładowy jadłospis

Śniadanie

Jaglanka z owocami:

  • kasza jaglana (ugotowana na wodzie),
  • jabłko (świeże lub pieczone, bez pestek i skórki),
  • mleko 2% tł. lub jogurt nat. 2,5% tł.

Obiad

Dorsz pieczony w ziołach z warzywami i ziemniakami z wody:

  • dorsz (pieczony w oliwie i ziołach, w piekarniku),
  • brokuł (gotowany),
  • marchew (w postaci surówki),
  • ziemniaki (gotowane, podane bez tłuszczu).

Kolacja

Kanapka z wędliną drobiową i warzywami:

  • białe pieczywo pszenne np. bułka wrocławska,
  • masło (½ łyżeczki),
  • wędlina drobiowa np. polędwica,
  • pomidor bez skórki.

Posiłek wieczorny

Kanapka z serem i dżemem:

  • białe pieczywo pszenne np. bułka wrocławska,
  • ser twarogowy chudy,
  • dżem bez pestek.

Dieta wątrobowa, pomimo swojego potocznego określenia, nierzadko jest stosowana przez chorych o zróżnicowanym stanie zdrowia i różnym poziomie wydolności narządu. Warto więc pamiętać, że podstawowym źródłem wiedzy i zaleceń dietetycznych powinna być indywidualna konsultacja dietetyczna. Przewlekłe i ostre choroby wątroby zwiększą ryzyko niedożywienia i niedoborów składników odżywczych. Z tego względu nie należy podejmować się dużych restrykcji żywieniowych.

Dieta na chorą wątrobę powinna uwzględniać odpowiednią podaż energii i białka, a także węglowodanów, tłuszczów, witamin i składników mineralnych. Warto podkreślić, że o ile jest to możliwe, dieta przy chorej wątrobie powinna być zgodna z zasadami zdrowego żywienia, czyli bazować na świeżych i nieprzetworzonych warzywach i owocach, pełnoziarnistych produktach zbożowych czy roślinnych źródłach białek oraz tłuszczów.

Jak obliczyć BMI? Dowiedz się, czy masz prawidłową masę ciała!

Jak obliczyć BMI? Dowiedz się, czy masz prawidłową masę ciała!

BMI - jak obliczyć? Sprawdź, czy masz prawidłową masę ciała

Wskaźnik masy ciała, BMI, jest podstawowym narzędziem do oceny stanu odżywienia. Pozwala on w szybki i prosty sposób sklasyfikować swoją masę ciała, a także oszacować ryzyko chorób dietozależnych takich jak cukrzyca czy choroby serca. Warto znać swoje BMI. Jego wynik, prawidłowy lub nie, pozwala obiektywnie ocenić, czy zmiany w naszym modelu żywienia i stylu życia są konieczne. Zatem, czy znasz już swoje BMI?

Co to jest wskaźnik BMI?

Wskaźnik BMI to wskaźnik masy ciała (z języka angielskiego body mass index – BMI). W literaturze fachowej bywa również nazywany wskaźnikiem Queteleta II. Oblicza się go, wykorzystując masę ciała i wzrost danej osoby. Uzyskany wynik stanowi podstawowe narzędzie do interpretacji stanu odżywienia. Stosuje się go zarówno w ocenie indywidualnej np. podczas konsultacji dietetycznych, jak i w przesiewowej ocenie stanu odżywienia np. w szpitalach czy badaniach naukowych.

Jak obliczyć swoje BMI?

Jak obliczyć swoje BMI?

Wskaźnik masy ciała, czyli wskaźnik BMI, oblicza się, wykorzystując masę ciała w kilogramach i wzrost w metrach. Najlepiej, aby wartości te były najbardziej aktualne jak to możliwe. Optymalnie byłoby, aby pomiaru wzrostu i masy ciała dokonać tego samego dnia, z samego rana, po wykonaniu porannej toalety.

Następnie, aby poznać wyniki wskaźnika BMI, należy masę ciała danej osoby podzielić przez jej wzrost podniesiony do kwadratu. Wzór na obliczanie wskaźnika BMI zaprezentowano poniżej.

Wskaźnik BMI – wzór

BMI= masa ciała [kg]/wzrost 2 [m}

Normy BMI: niedowaga, waga prawidłowa, nadwaga czy otyłość?

Warto podkreślić, że wskaźnik BMI pomimo swojej prostoty, stanowi podstawowe narzędzie do oceny stanu odżywienia. Jego niewątpliwą zaletą jest niski koszt, a także szybkość obliczeń i interpretacji. Dzięki temu, że jego oszacowanie jest stosunkowo proste, a pomiary nie wymagają zaawansowanej aparatury, to wykorzystuje się go powszechnie.

W kontekście wskaźnika BMI można wyróżnić następujące wyniki:

  • niedowaga, czyli zbyt niska masa ciała,
  • masa ciała prawidłowa,
  • nadwaga,
  • otyłość.

Warto podkreślić, że wskaźnik BMI powinien być dla każdej osoby obliczany indywidualnie. Tak samo ważna jest dokładna znajomość zarówno wzrostu, jak i masy ciała. Interpretację wyniku BMI przedstawiono poniżej.

Interpretacja wskaźnika masy ciała (BMI)

Wskaźnik masy ciała (BMI) Stan odżywienia
<18,49 kg/m2
 niedowaga (zbyt niska masa ciała)
18,5 – 24,99 masa ciała prawidłowa
25,0 – 29,99 nadwaga
>= 30,0  otyłość


Wskaźnik BMI dla dzieci

Wskaźnik BMI, pomimo swoich licznych zalet, posiada także ograniczenia. Niestety nie może być wykorzystywany w oszacowaniu stanu odżywienia u najmłodszych, czyli u dzieci i młodzieży do lat 18. Wskaźnik BMI jest użyteczny wyłącznie u osób dorosłych. Z kolei do oceny stanu odżywienia dzieci i młodzieży, a także niemowląt, wykorzystuje się siatki centylowe opracowane przez Instytut Matki i Dziecka (siatki centylowe Ola i Olaf) lub Światową Organizację Zdrowia (WHO).

Polecamy do czytania: Słodycze dla dzieci – ze sklepu czy domowe?

Dlaczego warto obliczać wskaźnik BMI?

Dlaczego warto obliczać wskaźnik BMI?

Obecnie otyłość jest jedną z najczęściej występujących chorób niezakaźnych. Zgodnie z danymi portalu Eurostat nawet co 5. dorosła osoba w Polsce jest otyła. A jak podkreślają specjaliści, otyłość to nie tylko problem estetyczny, ale także znacznie wyższe ryzyko wielu chorób dietozależnych takich jak cukrzyca czy choroby układu krążenia. Nadmierna masa ciała to także wyższe ryzyko wybranych typów nowotworów, pogorszenie nastroju, a także wzrost ilości zgonów. Jak szacują eksperci z WHO, otyłość jest przyczyną śmierci 2,8 miliona osób rocznie.

Obliczając swój wskaźnik BMI, zyskujemy obiektywną informację na temat naszego stanu odżywienia. Biorąc pod uwagę większość dorosłych osób, wskaźnik BMI będzie wiarygodną informacją, że chcąc zachować zdrowie, należy podjąć się zmian stylu życia i sposobu żywienia.

Zobacz także: Zdrowe i zbilansowane żywienie w rodzinie

Jakie mogą być skutki nieprawidłowego BMI?

Warto wiedzieć, że zarówno zbyt niskie, jak i zbyt wysokie BMI, jest związane z wyższym ryzykiem chorób przewlekłych i negatywnie wpływa na zdrowie. Zbyt niska masa ciała, zwłaszcza w wieku podeszłym, zwiększa ryzyko osteoporozy. Niedowaga i współwystępujące niedobory żywieniowe mogą także przyczynić się do zaburzeń pracy serca, osłabienia układu odpornościowego, oddechowego i mięśniowego.

Z kolei zbyt wysokie BMI to, jak już wyżej wspomniano, wyższe ryzyko niezakaźnych chorób dietozależnych takich jak choroby układu krążenia (choroba niedokrwienna serca, zawał, udar, miażdżyca), cukrzyca, depresja czy wybrane typy nowotworów.

Znając swój wskaźnik BMI, możemy podjąć się koniecznych zmian. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o zdrowych nawykach żywieniowych czy poznać skuteczne porady na temat zdrowego styl życia, zapoznaj się ze stroną naszej kampanii “Słodka równowaga” – https://uczymyjakslodzic.pl/o-kampanii/.

Dowiedz się, jak w prosty sposób spożywać posiłki nie tylko smaczne, ale i zdrowe – https://uczymyjakslodzic.pl/dekalog-slodkiego-zycia/.

Serdecznie zapraszamy!

Co jeść i pić na szybsze spalanie tłuszczu?

Co jeść i pić na szybsze spalanie tłuszczu?

Dieta na szybsze spalanie tłuszczu - co jeść i pić, żeby schudnąć?

Wraz z nadejściem lata diety odchudzające cieszą się coraz większym zainteresowaniem. Popularne stają się także suplementy diety wspierające redukcję masy ciała, w tym tak zwane spalacze tłuszczu. Częściej także poszukujemy informacji, jak pozbyć się kilku zbędnych kilogramów. Jednakże, czy istnieją produkty, które są “spalaczami” tłuszczu? A jeśli tak, to gdzie ich szukać i jak je stosować?

Dlaczego się odchudzamy?

Jak wskazują dane z 2019 roku, prawie 60% dorosłych Polaków ma nadmierną masę ciała. Otyłość występuje u blisko co 5 osoby, częściej u mężczyzn niż u kobiet (20% i 19% odpowiednio). Z kolei nadwagę ma nawet co 2 mężczyzna i co 3 kobieta (46,8% i 32,2%). Niestety nie jest to tylko problem estetyczny, ale także zdrowotny. Jak pokazują badania, nadmierna masa ciała, w tym przede wszystkim otyłość, to zdecydowanie wyższe ryzyko cukrzycy, wybranych typów nowotworów, chorób układu krążenia, a nawet depresji.

Na czym polega dieta spalająca tłuszcz?

Na czym polega dieta spalająca tłuszcz?

Mimo iż z nadmierną masą ciała związanych jest wiele komplikacji zdrowotnych, to dla większości z nas problem estetyczny wydaje się mieć największe znaczenie. W konsekwencji, wraz z nadejściem lata, popularność zyskują diety odchudzające, suplementy wspierające odchudzanie i inne, nie zawsze bezpieczne, metody pozwalające na szybką redukcję masy ciała.

Szczególnie często poszukujemy sposobu, który pozwoli nam “spalić” tłuszcz. W końcu nadmierne kilogramy gromadzimy pod postacią tkanki tłuszczowej. Warto jednak wyjaśnić, że nie istnieje coś takiego jak dieta spalająca tłuszcz czy produkty spalające tłuszcz. A podstawą redukcji masy ciała i odchudzania jest zdrowa i odpowiednio zbilansowana dieta o obniżonej wartości energetycznej.

Warto także podkreślić, że dieta odchudzająca powinna być dopasowana do każdego indywidualnie. W końcu każdy z nas ma inny styl życia, inną przemianę materii i odmienny skład ciała. Dieta o wartość 1500 kcal może być dla jednej osoby dietą odchudzającą, a dla drugiej może być zbyt kaloryczna i przyczynić się do wzrostu masy ciała.

Zobacz także: Czy cukry proste mogą być elementem zbilansowanej diety?

Naturalne spalacze tłuszczu

Poszukując informacji na temat diety odchudzającej, możemy spotkać się z określeniem “naturalne spalacze tłuszczu”. W praktyce taki termin nie ma naukowego uzasadnienia, więc można jedynie domniemać, że wybrane produkty, pochodzenia naturalnego, powinny pozwalać na pozbycie się tkanki tłuszczowej.

Jednak, co jeść i pić, aby szybciej spalić tłuszcz? Czy naturalne spalacze tłuszczu istnieją i co ważniejsze – czy działają? Przyjrzyjmy się liście najpopularniejszych “spalaczy tłuszczu”. Co na ich temat mówią badania naukowe?

Sok ogórkowo-cytrynowy z dodatkiem świeżej pietruszki

Sok ogórkowo-cytrynowy z dodatkiem świeżej pietruszki

W mediach popularnonaukowych możemy przeczytać, że sok ogórkowo – cytrynowy należy do produktów przyspieszających spalanie tłuszczu. Warto jednak wyjaśnić, że efekt “spalania tłuszczu” nie wynika z wyjątkowych właściwości połączenia ogórka, cytryny i pietruszki. Sok ze wspomnianych składników może wpływać na odchudzanie, ponieważ praktycznie nie dostarcza kalorii. Taki sok, na bazie wody, może mieć około 30 kcal. Jest bardzo mało w porównaniu z innymi, popularnymi napojami, które dostarczają około 100 – 150 kcal.

Zatem, jeśli szklankę słodzonego napoju zastąpimy sokiem ogórkowo – cytrynowym z dodatkiem pietruszki, to owszem możemy zwiększyć swoją szansę na redukcję masy ciała, dzięki deficytowi kalorii. Co więcej, dostarczymy sobie także ogromnych ilości witaminy C.

Napój z octem jabłkowym

Napój z octem jabłkowym

Od lat ocet jabłkowy był zaliczany do grupy produktów spalających tłuszcz. Okazuje się, że kwas octowy, jeden z głównych składników octu jabłkowego, może wpływać na poziom glukozy i lipidów we krwi, a także na spadek masy ciała. Jak jednak wykazano w badaniach przeglądowych, obecnie brakuje danych, które ostatecznie potwierdziłyby skuteczność octu jabłkowego na odchudzanie.

Orzeźwiające grejpfruty

Orzeźwiające grejpfruty

Podobnie jak ocet, tak i grejpfruty są znanym składnikiem diet odchudzających. W końcu są one niskokaloryczne (na 100g mają około 40 kcal), a także dostarczają znacznych ilości wody i błonnika pokarmowego (1 duży grejpfrut to nawet 5g błonnika). Jednakże tutaj ponownie, brakuje wystarczających dowodów naukowych. Obecnie dostępne badania były realizowane na zbyt małych grupach osób i trwały zbyt krótko, by móc wyciągnąć wnioski.

Koktajl z zielonym jęczmieniem

Koktajl z zielonym jęczmieniem

Zielony jęczmień bywa nazywany również młodym jęczmieniem. Warto podkreślić, że jest on skarbnicą wielu cennych składników odżywczych – witamin, składników mineralnych, antyoksydantów i błonnika. To właśnie obecność licznych substancji biologicznie czynnych, w tym flawonoidów, budzi największe zainteresowanie w młodym jęczmieniu. W ciągu kilku ostatnich lat pojawiły się badania mówiące o jego korzystnym działaniu i obniżaniu ryzyka wybranych chorób. Brakuje jednak wystarczających danych, aby stwierdzić, że młody jęczmień jest produktem “spalającym” tłuszcz.

Cynamon i kurkuma w codziennych posiłkach

Cynamon i kurkuma w codziennych posiłkach

Cynamon i kurkuma to bardzo aromatyczne przyprawy. Mimo że ich pochodzenie jest dosyć egzotyczne, to z biegiem czasu coraz częściej pojawiają się one na talerzach Polaków. Dotyczy to przede wszystkim cynamonu, który jest już powszechnie znany.

Zarówno cynamon, jak i kurkuma, wykazują ogromny potencjał. Są niezwykle zasobne w substancje antyoksydacyjne, dzięki czemu mogą spowalniać proces starzenia czy zmniejszać stan zapalny. Badania nad tymi substancjami wykazały, że mogą on poprawiać gospodarkę lipidową, obniżać poziom glukozy we krwi i zmniejszać ryzyko nowotworów. W przypadku cynamonu i kurkumy, okazuje się, że są już dostępne przekonywujące dowody mówiące o tym, że ich codzienna i regularna suplementacja wpływa na spadek masy ciała i zmniejszenie poziomu tkanki tłuszczowej. Warto zatem włączyć te przyprawy do swojej diety, jako wsparcie procesu odchudzania.

Pozostałe produkty, które często uważane są za spalające tłuszcz to zielona i czerwona herbata, napary imbirowe czy papryczki chilli. Warto podkreślić, że wszystkie te produkty, o ile nie ma innych przeciwwskazań, są polecane w zdrowej i zróżnicowanej diecie. Są one zasobne w witaminy, składniki mineralne czy antyoksydanty. Wpływają one pozytywnie na poprawę gospodarki lipidowej, obniżenie poziomu glukozy czy ciśnienia tętniczego. Niestety brakuje jednak odpowiednich dowodów naukowych, by stwierdzić, że pozwalają one na “spalenie” tkanki tłuszczowej.

Czy warto stosować naturalne spalacze tłuszczu?

Czy warto stosować naturalne spalacze tłuszczu?

Włączając produkty spalające tkankę tłuszczową do codziennej diety, należy mieć na uwadze, że nie zadziałają one cudów. Kluczowy jest nasz sposób żywienia ogółem. Wszystkie produkty i napoje, które spożywamy w ciągu dnia, są ważne. Chcąc pozbyć się kilku nadmiernych kilogramów, można spożywać produkty takie jak sok ogórkowo – cytrynowy z pietruszką, napar imbirowy czy cynamon i kurkumę. Jednakże warto to zrobić, bo powyższe propozycje są zdrowe.

Mając na celu “spalenie” tkanki tłuszczowej, konieczne jest zastosowanie diety o odpowiedniej kaloryczności i w miarę możliwości zwiększenie poziomu aktywności fizycznej. Doskonałym przykładem jest zielona czy czerwona herbata. Mówiąc w uproszczeniu, mogą być one nazywane naturalnym spalaczem tłuszczu, ale jeśli zastępują słodzone napoje.

Niewątpliwie słodkie przekąski i napoje są zmorą wielu osób, które są na diecie. Warto jednak podkreślić, że wszystko jest dla ludzi. Trzeba tylko pamiętać o zdrowym rozsądku i umiarze!

Więcej na temat odchudzania i rozsądnego korzystania z cukru możesz przeczytać na stronie kampanii “Słodka równowaga”https://uczymyjakslodzic.pl/o-kampanii/.

Poznaj praktyczne porady na temat kontroli masy ciała przygotowane przez naszych Ekspertów!

Tłusty czwartek – skąd wzięła się ta tradycja?

Tłusty czwartek – skąd wzięła się ta tradycja?

Tłusty czwartek - skąd wzięła się ta tradycja?

Tłusty czwartek kojarzony jest z różanymi pączkami, faworkami w cukrze pudrze i innymi słodkimi wypiekami. Jest to dzień, podczas którego nikt z nas nie liczy kalorii i nawet dietetycy namawiają do tego by korzystać z uroków słodkiej diety. Wyjątkowa okazja do tego, by jeść to na co się ma ochotę! Skąd jednak wzięła się tradycja tłustego czwartku i co on tak naprawdę oznacza? Warto poznać historię i ciekawostki na temat tego wyjątkowo słodkiego dnia!

Skąd się wziął tłusty czwartek? Krótka historia

Pierwotnie tłusty czwartek był dniem, podczas którego świętowano koniec zimy i początek wiosny. Celebracja polegała przede wszystkim na spożywaniu znacznych ilości tłustych produktów i piciu alkoholu. W przeszłości były to przede wszystkim tłuste rodzaje mięs, wino, a także “pączki” przygotowywane z ciasta chlebowego ze słoniną.

Ciekawą genezę ma także tłusty czwartek w rejonie Małopolski. W tym regionie Polski tłusty czwartek bywa nazywany combrowym czwartkiem, a nazwa tego dnia pochodzi od burmistrza Krakowa. Nie ma danych źródłowych potwierdzających istnienie tej postaci, jednak do dziś przetrwała legenda, że burmistrz Comber był niezwykle surowy dla kobiet handlujących na rynku w Krakowie. Jak głosi legenda, burmistrz ten miał umrzeć w czwartek. Od tej pory, co roku, kramarki miały świętować jego śmierć huczną celebracją. Z tej okazji odbywały się tańce na rynku czy zabieranie mężczyznom wierzchniej odzieży w zamian za krzywdy wyrządzone przez byłego burmistrza.

Skąd się wziął tłusty czwartek? Krótka historia

Kiedy jest tłusty czwartek?

Tłusty czwartek jest świętem ruchomym. Oznacza to, że w każdym roku świętowanie tego dnia przypada na inny dzień w kalendarzu. Tłusty czwartek może być obchodzony pomiędzy 29 stycznia a 4 marca i mimo, iż tradycja tego święta pochodzi z pogaństwa, to obecnie jego dokładną datę wyznacza kalendarz chrześcijański. Tłusty czwartek jest celebrowany zawsze 52 dni przed Wielkanocą i oznacza on ostatni dzień karnawału dla wierzących. W 2022 roku święto to będzie obchodzone 24 lutego, a w kolejnym roku nieco wcześniej, bo 16 lutego.

Jak świętuje się tłusty czwartek w Polsce?

W Polsce zwyczaje tłustego czwartku są nierozerwalnie związane z jedzeniem słodkich i tłustych przysmaków. Jednakże co konkretnie je się w tłusty czwartek?

To właśnie tradycja jedzenia pączków jest najbardziej znana i najpowszechniej przestrzegana. Nierzadko możemy usłyszeć, jak znajomi prześcigają się w “zawodach”, komu uda się zjeść ich więcej. Najczęściej spotykane i zarazem najbardziej tradycyjne są pączki z lukrem, bądź cukrem pudrem i nadzieniem z konfitury różanej.

W miarę napływania kultury zachodniej do Polski coraz częściej spotykamy także tzw. “donuty”, czyli pączki z dziurką w środku (w kształcie “oponek”), a także takie, które charakteryzują się zdecydowanie bardziej wyszukanym nadzieniem czy polewą, np. z masłem orzechowym, czekoladą czy ciasteczkami znanych marek.

Kiedy jest tłusty czwartek?

Kolejnym słodkim przysmakiem, który także cieszy się dużą popularnością, są “faworki”, znane gdzieniegdzie pod nazwą “chrusty”. Są smażone z cienkich kawałków słodkiego ciasta pszenno – śmietanowego. Faworki podaje się obficie posypane cukrem pudrem.

Warto podkreślić, że przygotowywanie tych słodkich przysmaków stanowi nie lada wyzwanie! Zarówno pączki, jak i faworki, są pracochłonne i wymagają wprawionej ręki. Bezcenny będzie sprawdzony przepis! Jeśli poszukujesz dobrej receptury na faworki, możesz skorzystać z naszej propozycji, którą znajdziesz tutaj.

Ciekawostki na temat tłustego czwartku

Niewątpliwie, pogańskie pochodzenie tłustego czwartku może być dla wielu z nas zaskoczeniem. Kolejną ciekawostką może być fakt, że tłusty czwartek jest słodkim dniem zaledwie od kilku stuleci. W przeszłości do tradycyjnych przysmaków należały pączki ze słoniną czy inne tłuste, zakrapiane mocnymi alkoholami mięsa. W dawnej Polsce to słonina i wódka królowały podczas tłustego czwartku!

Natomiast od około XVI wieku tradycja zaczęła się zmieniać. Na polskich stołach zaczęły gościć pączki w wersji słodkiej. Być może zmiana ta była zasługą nowej królowej, Bony Sforzy, która mając południowe korzenie, nadała początek wielu zmianom w kuchni polskiej. To jej zasługą było wprowadzenie większej ilości warzyw czy wina do diety Polaków.

Co ciekawe, w przeszłości, gdy słodkie pączki miały swoje początki w polskiej tradycji, nie były wypełnione słodką konfiturą, a orzeszkiem. To także nie dotyczyło wszystkich pączków! Zgodnie z wierzeniami, osoba, której trafił się pączek z orzeszkiem, np. migdałem, miała doznać dostatku i powodzenia w nowym roku.

Ciekawostki na temat tłustego czwartku

Dlaczego trzeba zjeść pączka w tłusty czwartek?

Jak wynika z tradycji tłustego czwartku, jego świętowanie jest związane z radością spowodowaną końcem zimy, a więc także zakończeniem okresu postu i głodu. Celebrowanie tłustego czwartku, polegające na świętowaniu czy jedzeniu bez umiaru miało zapewnić dostatek i powodzenie, a także uchronić przed głodem, nieszczęściem i brakiem nieurodzajnych plonów. Z kolei w tradycji chrześcijańskiej tłusty czwartek miał za zadanie przygotować do okresu postu.

Jednakże bez względu na to, czy skłaniamy się ku wierzeniom pogańskim czy chrześcijańskim, warto tego dnia korzystać ze słodkich przysmaków. Pamiętać należy, że dieta to nie tylko wyrzeczenia, ale także zdrowy rozsądek. Jeśli mamy ochotę na jakiś słodki przysmak, możemy się na niego skusić. Nie powinniśmy jednak zapominać o pozostałych zasadach diety. Pomimo drobnych odstępstw nadal powinniśmy odżywiać się zdrowo i prowadzić aktywny tryb życia.

ABC racjonalnego odżywiania [Porady od dietetyka]

ABC racjonalnego odżywiania [Porady od dietetyka]

ABC racjonalnego odżywiania [Porady od dietetyka]

To, co codziennie ląduje na naszym talerzu, wpływa na nasze zdrowie i samopoczucie. Chcąc się odżywiać dietetycznie i przestrzegać prawidłowo zbilansowanej diety, może nam się wydawać, że czeka nas wiele wyrzeczeń! Tymczasem okazuje się, że zdrowa dieta może być także smaczna i wygodna! Jak to możliwe? Dowiedz się!

Zdrowa dieta – co to oznacza?

Zdrowa dieta to taka, która jest skomponowana z wartościowych produktów spożywczych. A mówiąc o wartościowych produktach, mamy na myśli, te które stanowią źródło cennych składników odżywczych, takich jak białko, węglowodany złożone, niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, witaminy czy składniki mineralne.

Analizując Piramidę Zdrowego Żywienia i Stylu Życia, zarówno dla dzieci, jak i dla dorosłych, możemy zauważyć, że kluczowe w naszym jadłospisie są warzywa. Stanowią one cenne źródło witamin, składników mineralnych, przeciwutleniaczy, a także błonnika. Zgodnie z zaleceniami warzywa powinny pojawiać się codziennie w naszym menu. Warto korzystać z ich różnych rodzajów, a także dobierać je pod kątem świeżości i sezonu.

Nieco mniejsze pole zostało przeznaczone na owoce. Oznacza to, że one również są ważnym elementem zdrowej diety, ale proporcjonalnie należy jeść ich mniej – ¾ warzywa i ¼ owoce. Stanowią one świetną alternatywę dla sklepowych słodyczy. Podobnie jak warzywa, tak i owoce stanowią źródło witamin, składników mineralnych, antyoksydantów i błonnika. Jak wskazują dietetycy, owoce również powinny być codziennym składnikiem naszej diety. Warto wybierać zróżnicowane i sezonowe owoce.

Zobacz także: Cukier w owocach – co o nim wiemy?

Elementy zdrowej diety

Elementy zdrowej diety

Na co jeszcze warto zwrócić uwagę w codziennym żywieniu? Kolejnym elementem piramidy są produkty zbożowe, artykuły dostarczające białka, a także te, które są źródłem tłuszczów. Analizując produkty zbożowe, warto postawić na te z pełnego przemiału – razowe, pełnoziarniste (jeśli nie występują przeciwwskazania np. konieczność stosowania diety lekkostrawnej). To właśnie ten rodzaj zbóż zawiera najwięcej witamin, składników mineralnych i błonnika.

Następnie, zarówno w przypadku białka, jak i tłuszczów, uważa się, że produkty roślinne powinny przeważać nad tymi pochodzenia zwierzęcego. Zatem warto do diety włączać nasiona roślin strączkowych i ich przetwory (roślinne źródła białka), a także płynne oleje roślinne, orzechy i nasiona (roślinne źródła tłuszczów). W kontekście białka ważne będzie także spożycie ryb. Jak wskazują eksperci, są one źródłem pełnowartościowego, dobrze przyswajalnego białka. Dodatkowo ryby morskie stanowią źródło cennych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych.

Cenne będzie także regularne spożywanie nabiału – jest on szczególnie ważny w przypadku dzieci. Stanowi on źródło dobrze przyswajalnego wapnia. Zgodnie z zaleceniami w żywieniu osób dorosłych rekomendowane są 2 porcje nabiału dziennie np. 2 szklanki mleka, a w żywieniu dzieci co najmniej 3 – 4 porcje np. 2 szklanki mleka, 1 szklanka jogurtu, 2 plasterki żółtego sera.

Jak wybrać dobrą dietę?

Każdego roku na potrzeby portalu U.S. News zespół ekspertów – dietetyków i lekarzy przygotowuje ranking Najlepszych diet (ang. Best diet Overall). Zgodnie z tym zestawieniem do najbardziej polecanych diet należą:

  • dieta śródziemnomorska,
  • dieta DASH,
  • dieta fleksitariańska.

Na szczęście wszystkie te diety są zgodne z naszymi polskimi zaleceniami. To, co łączy wspomniane modele żywienia to:

  • wysokie spożycie warzyw, codzienne włączanie ich do diety,
  • wybieranie zróżnicowanych gatunków i rodzajów,
  • umiarkowane spożycie białka, preferowane jest białko pochodzenia roślinnego, a także chude białko zwierzęce np. z ryb, owoców morza, chudych mięs,
  • roślinne źródła tłuszczów, przede wszystkim oleje roślinne,
  • ograniczanie spożywania żywności wysoko przetworzonej np. dań typu fast – food, dań gotowych i słodyczy.

Czy zdrowa dieta to tylko zdrowe produkty?

Czy zdrowa dieta to tylko zdrowe produkty?

Komponując dietę idealną, warto także pamiętać, że na co dzień jedzenie posiłków to nie tylko sposób na zaspokojenie głodu, źródło energii czy składników odżywczych. Nasze zwyczaje żywieniowe odgrywają także ważną rolę społeczną i mogą być źródłem przyjemności. Zatem dieta nie powinna być zbyt restrykcyjna czy ograniczająca. Powinna być taka, abyśmy byli w stanie ją stosować.

Jeśli danego dnia mamy ochotę na produkt z listy “niezdrowych”, warto wiedzieć, czy można sobie na niego pozwolić i w jakich ilościach. Jeśli na co dzień naszym problemem jest podjadanie pomiędzy posiłkami, jedzenie słodyczy czy słonych przekąsek, warto wybrać się do dietetyka. Konsultacja z ekspertem pomoże nam ustalić zasady – jak znaleźć umiar pomiędzy tym, co zdrowe i zalecane, a tym, na co sami mamy ochotę.

Bibliografia:

  • M. Jarosz i wsp. Piramida Zdrowego Żywienia i Stylu Życia Dzieci i Młodzieży. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej. Dostęp online 24.06.2021.
  • M. Jarosz i wsp. Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób dorosłych. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej. Dostęp online 24.06.2021.
  • U.S. News. BEST DIETS 2021. Dostęp online 25.06.2021.
  • E. Pietrzykowska i wsp. Psychologiczne aspekty nadwagi, otyłości i odchudzania się. ol. Merk. Lek., 2008, XXIV, 143, 472 – 476.

Zdrowe i zbilansowane żywienie w rodzinie

Zdrowe i zbilansowane żywienie w rodzinie

Zdrowe i zbilansowane żywienie w rodzinie

Prawidłowe żywienie to temat od wielu lat na topie! Wpisując w wyszukiwarkę hasło “zdrowa dieta”, w zaledwie 0,5 sekundy otrzymamy 11 mln wyników! Jednakże, który model odżywiania się jest faktycznie najlepszy? Którą poradę wybrać? Poznaj nasze sposoby na zdrowe i zbilansowane żywienie dla całej rodziny!

Fundamenty zdrowego odżywiania

Omawiając zasady żywienia, warto zacząć od tego, co najważniejsze. W przypadku dobrze zbilansowanej i zdrowej diety podstawę stanowią świeże (a w mniejszej ilości także przetworzone) warzywa i owoce. Powinny one zajmować największą część naszego talerza i należy je włączać do każdego posiłku. Warto także pamiętać, że w dobrym jadłospisie przewagę mają warzywa, a owoców powinno się jadać odpowiednio mniej.

Zgodnie z rekomendacją ekspertów codziennie w naszym menu powinno być obecnych min. 400 g warzyw i owoców. Ważne jest także urozmaicanie i korzystanie z wielu sezonowych produktów. W dobieraniu odpowiednich pomocne mogą być kalendarze sezonowości warzyw i owoców. Materiał taki znajdziemy w Internecie i może on stanowić świetną wskazówkę, jakie produkty wybierać o danej porze roku.

Jak pokazują badania naukowe, różnokolorowe warzywa i owoce mogą stanowić skuteczne zmniejszać ryzyko zachorowania na wiele chorób cywilizacyjnych, takich jak cukrzyca, otyłość, choroby sercowo – naczyniowe czy nowotwory. W związku z tym, warto włączać je do swoich posiłków np. pod postacią sałatek, koktajli czy surówek. Cenne będą również warzywa pieczone do obiadu czy suszone owoce jako zdrowy deser.

Co warto pić w ciągu dnia?

Co warto pić w ciągu dnia?

Komponując swój jadłospis ze zdrowych i wartościowych artykułów spożywczych, warto także zadbać o to, co do nich wypijamy! Jak wskazano w zaleceniach Zdrowego Żywienia (Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, PZH) sięgając po produkty do picia, powinniśmy zawsze stawiać na wodę. To ona powinna stanowić główne źródło płynów w diecie. Natomiast w mniejszej ilości zaleca się spożywać również produkty mleczne o obniżonej zawartości tłuszczu, które także są zasobne w wodę. Mogą to być np. mleko 2% tł., jogurty naturalne, kefiry czy maślanki. To, co dietetycy zdecydowanie odradzają to słodzone napoje gazowane, które warto nie tylko ograniczyć, ale ostatecznie wyeliminować.

Ciekawą kwestią są także napoje gorące – kawa i herbata. To co dla wielu z nas może wydać się zaskakujące to fakt, że napoje te również mogą być obecne w zdrowej diecie! Jak wskazują nowe badania naukowe, nie wpływają one na poziom nawodnienia, a tym samym nie przyczyniają się do odwodnienia organizmu. W związku z tym, towarzysząc wodzie (w mniejszej ilości), mogą także być zaliczane do codziennie spożywanych płynów.

A co w nagrodę? Jaki deser wybrać?

Jaki deser wybrać?

Czy w prawidłowo zbilansowanej diecie jest miejsce na słodkie przekąski? Tak, jeśli pamiętamy o kilku istotnych kwestiach! Podstawą jest dobór produktów – mając ochotę na “małe co nieco” należy wybierać produkty wartościowe, skomponowane z:

  • pełnoziarnistej mąki,
  • na bazie naturalnego nabiału,
  • z dodatkiem owoców, orzechów czy prawdziwego kakao.

Wyżej wymienione produkty stanowią cenne źródło witamin, składników mineralnych czy b. Nie ma zatem przeciwwskazań, aby były obecne w codziennej diecie.

W przypadku słodkich przekąsek warto także zwrócić uwagę na ilość cukru, zwłaszcza jeśli deser kupujemy “na mieście” lub jest to słodycz ze sklepu. Cukier w tych produktach powinien stanowić tylko mały dodatek, co oznacza, że na liście składników jest wymieniony jako jeden z ostatnich.

Zobacz także: Czy cukry proste mogą być elementem zbilansowanej diety?

Ćwiczenia fizyczne – w zdrowym ciele zdrowy duch!

Ćwiczenia fizyczne - w zdrowym ciele zdrowy duch!

Nieodłącznym elementem zdrowego stylu i dobrze zbilansowanego żywienia, jest także odpowiednia dawka ruchu! Doskonale wiemy, że regularnie uprawiana aktywność fizyczna wpływa pozytywnie na sylwetkę, a także zmniejsza ryzyko chorób, takich jak cukrzyca czy choroby kardiologiczne. Co ciekawe, w literaturze pojawia się coraz więcej nowych doniesień naukowych mówiących o tym, że ćwiczenia fizyczne wpływają korzystnie także na nasze samopoczucie, nastrój i pozwalają lepiej radzić sobie ze stanami depresyjnymi i lękowymi.

Jak wskazuje WHO (Światowa Organizacja Zdrowia), u osób z depresją rekomendowane są ćwiczenia fizyczne 3 razy w tygodniu po 45 minut. Podobnie rekomenduje także NIHCE (Organizacja zajmująca się opieką zdrowotną w Anglii). Ważne jest także, aby pamiętać, że poziom aktywności fizycznej, a także rodzaj ćwiczeń, należy zawsze dopasować indywidualnie do danej osoby, w zależności od jej stanu zdrowia, wieku czy obecnego poziomu kondycji i sprawności. Dokonać właściwego wyboru można, konsultując się z lekarzem internistą, fizjoterapeutą czy odpowiednio przeszkolonym trenerem personalnym.

Znajomość zasad zdrowego żywienia to pierwszy krok do sukcesu! Jednakże to, co jest niezwykle istotne, to pamiętanie o tym, że przykład płynie z nas samych! Jeśli chcemy, aby wszyscy członkowie rodziny prowadzili zdrowy styl życia, to musimy dać im przykład godny naśladowania! Jedząc wspólne posiłki, pamiętajmy o podaniu sporej porcji warzyw, a w restauracji wybierajmy dania, które są zgodne ze zdrową dietą. W czasie wolnym zachęcajmy krewnych do wspólnych gier i zabaw na świeżym powietrzu. Warto preferować aktywny wypoczynek. Połączenie tych wszystkich elementów to sukces murowany!

Bibliografia

  • V. Feigin i wsp. Global burden of stroke and risk factors in 188 countries, during 1990–2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013. The Lancet. Neurology 2016; 15:9:913-924
  • Narodowy Program Zdrowia. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – PZH. Zalecenia zdrowego żywienia 2020.
  • S. Kvam S i wsp. Exercise as a treatment for depression: A meta-analysis. J Affect Disord. 2016, 15;202:67-86.
  • World Health Organization. mhGAP Intervention Guide for mental, neurological and substance use disorders in non-specialized health settings. Mental Health Gap Action Programme. WHO 2010.
  • National Institute for Health and Clinical Excellence. Depression: the Treatment and Management of Depression in Adults (Update). NIHCE 2009.
  • S. Killer i wsp. No Evidence of Dehydration with Moderate Daily Coffee Intake: A Counterbalanced Cross-Over Study in a Free-Living Population. PLoS ONE 9(1): e84154.

Typowe polskie słodycze – co mamy dobrego?

Typowe polskie słodycze – co mamy dobrego?
Typowe polskie słodycze

Każdy z nas wie, że 14. lutego obchodzimy święto zakochanych. Istnieją jednak przesłanki, aby określić ten dzień najsłodszym w roku i to niekoniecznie z powodu otaczającej nas miłości! Dzień 14. lutego to także Światowy Dzień Słodyczy! A jak wskazują dane statystyczne, Polacy to wielcy wielbiciele słodkich łakoci! Szczególnym zainteresowaniem cieszą się wyroby czekoladowe, których przeciętnie w ciągu roku spożywamy nawet 0,5 kg na osobę! A jakie produkty powinny znaleźć się na liście tradycyjnych polskich słodyczy? Sprawdź, czy w naszym zestawieniu są wszyscy twoi ulubieńcy!

Tradycyjne polskie słodycze – co o nich wiemy?

Polskie słodycze to długa lista unikalnych produktów. Samo ich wspomnienie budzi nasz sentyment! Rynek branży cukierniczej w naszym kraju jest wart obecnie około 13 mld zł. Ale tradycyjnymi słodkościami z Polski zachwycają się nie tylko rodacy! Także poza granicami naszego kraju znajdują one swoich wielbicieli. Nasze słodkie przysmaki eksportujemy nie tylko w obrębie Europy, ale na cały świat – nawet do Kanady, Stanów Zjednoczonych czy Arabii Saudyjskiej. Zainteresowanie słodyczami z Polski jest na tyle duże, że wartość eksportu produktów cukierniczych wynosi 6 mld zł. 

Krówki

Krówki - tradycyjne polskie słodycze

To jedne z najpopularniejszych polskich cukierków. Początki krówek sięgają już XX wieku, kiedy to Feliks Pomorski kultywował ich wytwarzanie w Żytomierzu. Następnie, już w latach 20. XX wieku w Poznaniu rozpoczęto ich produkcję na masową skalę.

Cechują się one wyjątkowo prostym składem i delikatnym karmelowym smakiem. Do ich przygotowania potrzebujemy zaledwie mleka, cukru i masła. Wymieszanie i gotowanie tych składników razem pozwala na stworzenie pysznej, delikatnie mlecznej masy krówkowej. Po odpowiednim przestudzeniu masa ta jest porcjowana na cukierki dowolnej wielkości i zawijana w papierowe opakowania. Jak wskazują smakosze, świeże krówki podczas jedzenia są lepkie i ciągnące, a te nieco starsze stają się bardziej kruche i chrupiące.

Cukierki Irysy

Polskie irysy

To właśnie o tych cukierkach usłyszymy w znanym wierszyku dla dzieci, autorstwa Wandy Chotomskiej: 

“Gdyby tygrysy jadły irysy, to by na świecie nie było 

źle, bo każdy tygrys irysy by gryzł, a mięsa wcale nie.”

Irysy, podobnie jak wspomniane wcześniej krówki, były hitem okresu międzywojennego. Zawdzięczają to nie tylko przyjemnemu słodkiemu smakowi mlecznej masy, ale także prostocie ich wykonania, która w tym okresie była szczególnie ważna. 

Jak wskazują materiały archiwalne, cukierki Irysy miały licznych wielbicieli na całym świecie i eksportowano je szeroko poza granice Polski, między innymi do: Niemiec, Węgier, Francji, Kanady czy nawet Arabii Saudyjskiej. 

Toruńskie pierniki

Toruńskie pierniki

Jak wskazują eksperci, recepturę na te tradycyjne wypieki znano już prawie 700 lat temu! Nie jednokrotnie także starano się poznać tajemnicę ich przyrządzania, jednakże była ona ściśle chroniona i przekazywana z pokolenia na pokolenie. Obecnie wiemy, że tradycyjne toruńskie pierniki powstają z połączenia mąki, wody, mleka, miodu i przypraw. Następnie powstałą masę wypieka się w odpowiednio nagrzanych piecach już od czasów średniowiecza. Ich tradycyjna i niezmienna receptura przyczynia się do tego, że w samym Toruniu kupują je nie tylko zagraniczni turyści, ale także my sami! Toruńskie pierniki znane są już na całym świecie i często są także kupowane jako upominek lub pamiątka.

Szyszki

Polskie szyszki z ryżu

Szyszki to dla wielu z nas smak dzieciństwa. Deser, mimo że prosty nadal przywodzi na myśl miłe wspomnienia. Największą popularnością cieszyły się one właśnie w czasach PRL, kiedy to ograniczony dostęp do różnych produktów spożywczych, wymuszał na nas kreatywność i pomysłowość także w kuchni! Tradycyjne szyszki są chrupkie, ponieważ powstają z preparowanego ryżu. Natomiast słodki smak nadaje im polewa czekoladowa lub karmelowa, którą skleja się ryż w zwartą masę .

Ptasie mleczko

Ptasie mleczko

To właśnie tym smakołykiem, jako flagowym produktem, szczyci się jedna z największej fabryk czekolady w Polsce. Mowa oczywiście o znanym już przed wojną Wedlu. Zdaniem przedstawicieli zakładu, za nazwę, jak i recepturę ptasiego mleczka, odpowiada Jan Wedel. Prawdopodobnie było ono produkowane pod taką postacią już od 1936 roku, a za czasów II wojny światowej i później w okresie PRL stanowiło niesamowity rarytas. I jak musimy przyznać, trudno się dziwić naszym dziadkom czy rodzicom. W końcu kto z nas nie kocha tej mlecznej pianki o słodkim waniliowym smaku, która na dodatek jest oblana pyszną, gorzką czekoladą ?

Pańska skórka

Panieńska skórka

Pańska skórka lub, jak mówiono dawniej, panieńska skórka, to przysmak znany przede wszystkim Warszawiakom.  Jest to biało – różowy cukierek, który tradycyjnie był, a także nadal jest, sprzedawany w okolicy cmentarzy podczas święta Wszystkich Świętych albo odpustów. Jego skład i wykonanie jest na tyle proste, że słynie on z tego, iż był przygotowywany przez Warszawiaków w ich domach. Pańska skórka składa się z cukru, wody, ubitych na sztywno białek, a także soku z cytryny i malin.

Czytaj więcej: Pańska skórka – skąd się wzięła i jak ją przygotować w domu?

Słodki smak i prostota przygotowania tych słodyczy przyczyniły się do tego, że także w innych regionach Polski rozpoczęto przygotowanie lokalnej wersji pańskiej skorki. W Krakowie tym zamiennikiem jest miodek turecki, a na Lubelszczyźnie tzw. szczypka

Przyglądając się powyższemu zestawieniu, wspominamy smaki dzieciństwa i wracamy wspomnieniami do młodych lat beztroski.  Niewątpliwe, przypomnienie sobie tych unikalnych smaków sprawia, że mimo iż wiemy, że kuchnia polska słynie z dań wytrawnych, gdzie królują zawiesiste sosy i różne gatunki mięs, to także coraz bardziej doceniamy słodką stronę naszej gastronomicznej tradycji. Warto także pamiętać, że nasze słynne polskie słodycze znane są i lubiane nie tylko w wielu krajach, ale także na wielu kontynentach!

Bibliografia

  • J. Szwacka-Mokrzycka i wsp. Zagrożenia i szanse rozwojowe rynku cukierniczego w Polsce. Katedra Polityki Europejskiej, Finansów Publicznych i Marketingu. Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie A. Zborowska. Dolce vita po polsku. Newsweek 2017. Dostęp online 26.01.2020.
  • M. Kasprzyk-Chevriaux. Poznaj kultowe polskie słodycze. Culture.pl 2016. Dostęp online 26.01.2020.
  • W. Chotomska. Gdyby tygrysy jadły irysy. Biuro Wydawnicze „Ruch” 1968.
  • Toruńskie Pierniki. Kopernik.com.pl. Dostęp online 27.01.2020. 
  • Przysmak sprzed cmentarza produkowany metodą chałupniczą. Od siedmiu lat pańska skórka to „produkt tradycyjny”, www.tvp.info. Dostęp online 27.01.2020.
  • Idealny, typowo polski prezent? Typowo polskie słodycze! Magazyn spożywczy 2018. Dostęp online 27.01.2020.